Ligging en hoogte
De Cho Oyu (8201 m) ligt in de Himalaya, op de grens van Nepal en Tibet. De Himalaya heeft in Bhutan zijn oostelijke begrenzing heeft en loopt door tot Pakistan in het westen. Het gebergte meet circa 2000 kilometer in lengte. Vreemd genoeg is het nergens veel breder dan enige honderden kilometers. Alle veertien bergen op deze aardbol die hoger zijn dan 8000 meter liggen in dit gebied. Eigenlijk liggen ze in de Himalaya en in de Karakoram (dat door de Indus gescheiden wordt van de Himalaya).
De Cho Oyu is met zijn 8201 meter de op vijf na hoogste berg ter wereld, na Mount Everest (8848 m), de K2 (8611 m), de Kangchenjunga (8586 m), Lhotse (8516 m) en de Makalu (8463 m). De berg is de westelijke buurman van Mount Everest. En net als bij de Mount Everest loopt de grens tussen Nepal en Tibet over de berg.
De route
De Cho Oyu-Expeditie 2005 volgt de lange normaalroute naar de top. Deze start in het basiskamp aan de Chinese / Tibetaanse zijde van de berg, dat op circa 4900 meter ligt; net wat hoger dan de top van de Mont Blanc! Vanaf daar zal binnen enkele dagen een vooruitgeschoven basiskamp worden geplaatst op ongeveer 5700 meter. Een hoogte waarop de klimmers nog net herstellen van de inspanningen hogerop de berg. Binnen enkele weken zullen vervolgens de kamp 1 (6400 m), kamp 2 (7100 m) en kamp 3 (7400 m) worden ingericht. Vanaf kamp 3 zal tenslotte worden getracht de laatste zware meters naar de top te gaan.
Chinese Basiskamp
De gevaren
Cho Oyu is, technisch gezien, een relatief makkelijke berg. Alleen tussen kamp 1 en kamp 2 is er sprake van echt klimwerk. De berg is vooral moeilijk vanwege de extreme hoogte (gevaar voor hoogteziekte) en de weersomstandigheden (gevaar voor bevriezingen) die dat weer met zich kan meebrengen.
Normale alpiene gevaren zoals ijsslag en gletsjerspleten zijn voor een berg van dit kaliber gering: geringer zelfs dan die tijdens sommige routes, die door een aantal teamleden in de Alpen geklommen zijn.
De hoogte
Op grote hoogte is er een veel lagere luchtdruk dan op zeeniveau. De lucht is er letterlijk veel ijler. Op 5000 meter heb je nog maar de helft van de hoeveelheid zuurstof die er op zeeniveau is; op 8000 meter nog maar éénderde!
Een mens kan zich maar tot op zekere hoogte aanpassen aan dit zuurstofgebrek: er worden bijvoorbeeld meer rode bloedlichaampjes aangemaakt, de hartslag stijgt en de ademhalingsfrequentie neemt toe. Vanaf 7000 meter sorteert deze aanpassing maar ten dele effect. Het gevolg is dat uitputting en hoogteziekte op de loer liggen. Met name de laatste verschijnselen kunnen ernstige, zelfs dodelijke vormen aannemen. De beste remedie is dan afdalen. Voor eventuele noodsituaties beschikt de expeditie in alle hoogtekampen over noodzuurstof.
De beklimming wordt overigens uitgevoerd zonder gebruikt te maken van kunstmatige zuurstof.
Koude en bevriezingen
Andere risico’s zijn bevriezingen. Bevriezingen aan tenen en vingers ontstaan zeer snel door gebrekkige zuurstofvoorziening. Het vergrote aantal rode bloedlichaampjes zorgt er ook nog eens voor dat het bloed ’stroperig’ wordt, wat de gebrekkige circulatie nog eens verstrekt. Veel drinken – de vuistregel is één liter per duizend hoogtemeters – is de remedie. Excellent isolerende kleding en een uitstekende conditie zorgen eveneens voor een beperking van de risico’s.
Hoe ziet de route op de Cho Oyu eruit
Een ‘gemoedelijke’, tweedaagse tocht – waarbij Yaks de uitrusting transporteren – brengt ons team vanuit het Chinese basiskamp (4900 m) in het vooruitgeschoven basiskamp (5700 m). Daar zullen we leven, en vanuit dat kamp worden de hogere kampen op de berg ingericht.
De etappe van het vooruitgeschoven basiskamp naar kamp 1 (6400 m) is alpien wandelterrein, aanvankelijk over de Gyabraggletsjer en vervolgens via een vreselijke puinhelling – de Killerhelling genoemd. Je kunt deze etappe op bergwandelschoenen doen. De speciale expeditieschoenen worden in kamp 1 gedeponeerd en blijven daar, samen met de rest van de uitrusting die alleen maar hoog op de berg nodig is. Hoe lang doe je er nu over om in kamp 1 te komen? Dat is moeilijk te zeggen. Het hangt af van de mate van acclimatisatie, en hoe vol je de rugzak stouwt. Eerst moeten we een stuk horizontaal lopen en dan zo’n 700 meter stijgen. Daar doe je ruwweg 5 uur over.
De etappe naar kamp 2 (7000 m) begint met een elegante sneeuwgraat die overgaat in een steile ijswand. Die wand wordt van vaste touwen voorzien. Direct daarboven ligt kamp 2. Het hoogteverschil is zo’n 600 meter, reken op 7 à 8 uur klimmen.
De route naar kamp 3 (7400 m) loopt via de gletsjer in de noordwestflank naar een steile sneeuw- of ijshelling. Ook hier vaste touwen. Het heeft eigenlijk geen zin meer om over klimtijden te spreken. We zijn dan op weg naar de uitgangsstelling voor de top. Als je slim en verstandig bent, klim je dat stuk op reserve en met de handrem aangetrokken, want je weet dat je de volgende dag alles uit de kast moet halen.
Als we vanuit dat kamp (hopelijk) naar de top gaan, is echter het tempo waarin we klimmen wel dégelijk van belang!
Reken er maar op dat de meeste klimmers hier niet meer dan 75 meter per uur stijgen. Over die 800 meter doen we dan zo’n 11 uur. En we zullen ook nog eens stilstaan en uitblazen. Diezelfde dag moeten we weer terugkeren in kamp 3. Dat betekent een start in het holst van de nacht en uren klimmen in het donker. Omdat de route op het noordwesten ligt, duurt het héél lang voordat we enigszinds verwarmd worden door de zon. Er is één belangrijk obstakel te overwinnen, de zogenaamde gele band, rotsklimmen op circa 7600 meter. Ook daar zijn vaste touwen aangebracht. In feite klim je verder solo. Boven de ‘gele band’ wordt het terrein gelukkig steeds ‘makkelijker’ en de helling eindigt in een nogal vlak topplateau. Het is jammer, maar een echt spitse top heeft de Cho Oyu niet. Als de Mount Everest in je blikveld opdoemt, ben je boven.
Hoe koud is het dan als je vertrekt?
Temperaturen van rond de min 40 zijn geen uitzondering.
Wat zijn eigenlijk de periodes waarin de Cho Oyu beklommen wordt?
Als het eind mei rond de min 40 kan zijn, begrijp je dat de winter vrijwel uitgesloten is. In de zomer kun je de berg helemaal niet beklimmen, want dan wordt de Himalaya geteisterd door de moesson die er ongelooflijke sneeuwmassa’s deponeert. Over blijven de periode vóór de moesson (voorjaar; april – mei) en de periode erná (najaar; september – oktober). Het verschil tussen het voorjaar en het najaar zit hem voornamelijk in de temperatuur en in de sneeuwcondities.
In het voorjaar zijn de temperaturen wat aangenamer, wat niet wegneemt dat er in het hoogste kamp temperaturen van min 30 ín de tent gemeten zijn. De wat hogere temperaturen in het voorjaar zorgen er helaas wel voor dat zich rond het middaguur wolkenmassa’s rond de top kunnen vormen. Daar moeten we dus rekening mee houden! Als er geen zicht is op het vlakke topplateau wordt de oriëntatie daar uiterst lastig.
In het najaar zijn de temperaturen nóg lager en liggen de topregionen ook nog eens in de invloedsfeer van straalstormen, die een topbeklimming onmogelijk kunnen maken. Voordeel is wel dat het in die periode vaak lang achter elkaar helder en stabiel weer is.
Maar ook in het voorjaar hebben stormen ervoor gezorgd dat complete kampen van de berg gevaagd zijn. In het voorjaar ligt er betrekkelijk weinig sneeuw in de topregionen. Wij zullen daar dus óók klimmen in rotsachtig terrein. Geen prettig vooruitzicht, want daar raak je veel eerder uit je ritme dan wanneer je over een stevige, harde sneeuwlaag klimt. En dat is nu een voordeel in het najaar. Het rotsachtige terrein boven kamp 3 is dan bedekt met een harde sneeuwlaag. Het klimritme is dan regelmatiger en dat maakt de topbeklimming wat aangenamer. Elke periode heeft dus z’n voor- en nadelen.