Dinsdag 12 april

Zojuist de laatste berichten binnengekregen van maandag 11 en dinsdag 12 april.


Een boterlamp, maat XXL


Lhasa, maandag 11 april 2005

We vertrokken 11 april niet al te vroeg vanaf het hotel met dezelfde 4 Toyota landcruisers voor een "sightseeing" bezoek naar het Sera-klooster. Het klooster ligt vlak buiten Lhasa en is eerder een dorpje dan een klooster. Er wonen nauwelijks burgers en zo’n 300 monniken. Via een poort, waar je toegang betaalt, kom je binnen en dan lijkt het alsof je een middeleeuws gehucht in loopt. Ook al is de weg breed en met grote platte stenen geplaveid, het gehucht is zo goed als autovrij en dus muisstil. Prachtige populieren met jong, frisgroen blad maakten Sera als een paradijsje. Al snel ging iedereen zijn eigen weg, en ik vermoed dat gids Tashi zijn pogingen om ons bij elkaar te houden berustend (zoals een goede Boeddhist betaamt) had opgegeven. Hij veegde ons eerst bij elkaar toen we voor de lunch om 12.30u. met hem mee moesten, want dit klooster uit 1419 was zo imposant dat we wel de hele dag konden blijven. Sera heeft vroeger zo’n 6.000 monniken gehuisvest. Sinds de bezetting van de Chinezen in 1951 mogen er nog maar 300 monniken verblijven. Een treurige gedachte, temeer als je de capaciteit van de tientallen tempels ziet en het geringe aantal monniken dat op de langgerekte, lage banken zit te bidden en te lezen. Toch zoemt het nog van de activiteiten in de tempels en worden er nog steeds nieuwe gebedsboeken gedrukt.


Boekdrukkunst zoals we die in Nederland niet meer kennen

Overal lopen mensen met gebedsmolens en zoeken zij hun weg in de 6 verschillende gebouwen op het terrein. Plotseling liep een 6-tal van ons verstrikt in een dikke file van mensen, toen we zoals gebruikelijk, linksom een tempel inliepen. Het was de hoofdtempel en het leek of iedereen tegelijk een soort communie wilden doen. Dankzij de samengeperste, vooruit schuifelende rij mensen had Rene alle
gelegenheid om fraaie foto’s te maken van de enorme beelden die op ons neerkeken: Sakyamuni, de Boeddha van het heden, die je altijd met kobaltblauw haar ziet en boze goden met schedels om hun hoofden. De stichter van het klooster, Sakya Yeshe, werd uiteraard door Rene gefotografeerd, want hij zo heet zijn zoon. En bovendien is hij prachtig om te zien (dat beeld dan, zoonlief ken ik niet).

Sakya Yeshe...

 De "communie" wilden we in onze bescheidenheid aan ons voorbij laten gaan, maar zo werkt dat in het boeddhisme niet! Vol gastvrijheid werden Rene en ik door de dienstdoende monnik gewenkt en door hem vriendelijk, doch dringend met ons hoofd in een groot, donker gat geduwd, waarmee we gezegend werden. Vervolgens drapeerde hij een dunne, zijden shawl (kata) om onze nek. We voelden ons allebei vereerd en het sterkt ons beslist!



Monniken reciteren gebeden


We kregen maar geen genoeg van het bezoeken van alle tempels, er gebeurde ook zo veel. Zo zag je tientallen vrouwen de kaarsen bij elk altaar brandende houden, door steeds weer stukjes ghee (soort boter) in de kandelaren te strooien.


De boterlampen worden bijgevuld

Bovendien was het fantastisch om alle hoekjes, poortjes en steegjes in te lopen om te kijken of er iets achter school. Zonder  nieuwsgierigheid en onbeschaamdheid mis je van alles in deze omgeving. Zo leverde het oplopen van iedere trap in een tempel altijd weer verrassingen op, meestal een  prachtig uitzicht over het klooster en de heuvels op de achtergrond


Uitzicht over Lhasa (vanuit Sera) met op de achtergrond het Potala Paleis


Terwijl Tashi ons al ongeduldig wenkte om te vertrekken, doken we nog snel in het tempeltje waar het grootste juweel van het Sera klooster zou moeten staan: een vergulde Avalokitesvara of Chenrezi met 11 hoofden en honderden armen. ’s Middags ging ieder zijns weegs en ’s avonds werden we uit eten genomen door de Tibetan Mountaineering Association in een prachtig, chique Tibetaans
restaurant. Na afloop kregen we allen een fraaie, lange kata omgehangen, hetgeen altijd een fijn en positief gebaar is.


De trots van Sera: de gouden Avalokitesvara

Frederike


Van Lhasa naar Gyantse, dinsdag 12 april 2005

Om 8.30u. verzamelen we voor ons Lhasa hotel voor onze toch naar Gyantse, 200 km. Westwaarts van Lhasa. Gyantse was historisch Tibet’s grootste stad (na Lhasa en Shigatse). Nadat onze, normaal zeer punctuele gids Tashi, een half uur later was gearriveerd verlaten we Lhasa in  een colonne van 6 landcruisers . De eerste 100 km goed asfalt, hierna een redelijke onverharde
weg. Onze chauffeur heeft wat last van "scheidingsangst" waardoor hij ongeveer 20m achter de volgende auto bleef hangen, wat tot gevolg heeft dat we in een permanent stof wolk rijden. Na uitleg in ons beste gebaren chinees wordt de afstand kortstondig verlengd . We kronkelen door een breed dal met hier en daar typisch Tibetaanse dorpjes.


Haarspeldbochten naar de Kamba La

Na een half uur scherpe haarspeltbochten bereiken we de Khamba La (La betekend pas in het Tibetaans) op 4950 m hoogte. Hier hebben we een korte plasstop en fotograferen we de bekende gebedsvlaggetjes die op iedere La aanwezig zijn. Van de pas is het 500 m lager gelegen Yamdrok meer goed te zien. Het meer heeft de typische turkoois gloed  en met de besneeuwde Tibetaanse toppen op de achtergrond is het een schitterend uitzicht.

Uitzicht op het Yamdrok Tsho

Na de lunch in het plaatsje Narkatse aan het meer , waar we lekkere nasi eten, vervolgen we onze tocht langs het meer, door een droog boomloos landschap , naar de Karo La op 5045 meter. De pas ligt tussen twee met sneeuw en ijs bedekte pieken waarvan de Nojin Kangsang 7191 meter hoog is. Op de pas wonen een aantal Tibetaanse families die zichzelf en hun geitjes graag voor een paar Yuans laten fotograferen.


Toeristen in zicht betekent ´handel´

Nog een uurtje rijden en we arriveren na 7 uur rijden in Gyantse en u raadt het al het Gyantse Hotel. Net als in Lhasa zeer functioneel  maar niet erg origineel. Wel weer erg lekker eten. Morgen  bezoeken we wat bezienswsaardigheden en vervolgen dan onze tocht
naar Shigatse.

Kees


Onderzoek Gyantse, dinsdag 12 april 2005

Nadat een ieder in het LUMC in Leiden de nulmeeting onderging, begint hier in Tibet het echte werk. De apparatuur werd in de voorbije dagen vanuit Amsterdam langs de douanes van respectievelijke de Nederlandse, de Engelse, de Qatarse, de Nepalese en uiteindelijke de Chinese autoriteiten geloodst. Overal werden de bekende wenkbrauwen opgeheven, de cerebrale zuurstofmeter nog een keertje extra door de Röntgen gehaald, waarna deze toch nog eens uitgepakt diende te worden voor nadere inspectie. Toch zaten Jan en ondergetekende uiteindelijk, koud enkele uren in Lhasa, gekoppeld aan de EEG-monitor en de cerebrale zuurstofmeter om een indruk te krijgen van het
wel en wee enkele centimeters onder de schedel. De andere expeditieleden volgden alras. Jan ontwikkelde in no time het perfecte afnemen van de coördinatie- en geheugentesten. Vandaag, nadat de apparatuur zich van haar beste kant heeft laten zien door na een 6 uur lange reis over onverharde wegen onverstoorbaar te functioneren (hulde aan Tyco en Aspect), hebben we de tweede sessie van een ieder voltooid. In het kort daarom iets over de voorlopige resultaten.


Proefkonijn Evert

In Kathmandu (1400 m) was de gemiddelde hartfrequentie 70 slagen per minuut en de zuurstofverzadiging in de vinger 96%. In Lhasa (3680 m) steeg de hartfrequentie naar gemiddeld 76 slagen per minuut vanwege een zuurstofverzadigingdaling in rust naar 92%. Echter
tijdens inspanning wordt het effect van de hoogte op de zuurstofverzadiging pas echt duidelijk. In Lhasa waar door de hoogte de barometerdruk slechts 65% is van die in Nederland (650mBar versus 1000 mBar) daalt de zuurstofverzadiging in de vinger van gemiddeld 92% in rust naar 78% na 5 minuten op en af steppen van een 30 cm hoge stoel! De zuurstofverzadiging in het brein daalt navenant. Ter illustratie, de normale zuurstofverzadiging is 95% of hoger. Een anesthesist zal zich, bij een blijvende zuurstofsaturatie onder de 90%, ernstig zorgen maken om de patient en deze bij een blijvende zuurstofverzadiging onder de 80% rijp achten voor verblijf op de Intensive
Care. En wij lopen hier vrolijk in het rond.

De volgende testen zullen plaats hebben wanner we ver de 5000 meter gepasseerd hebben, voor ons onderzoekers dus even rust.

Jaap